"Estamos en contra da extracción de áridos na zona de Seiruga, Barizo, por ser altamente vulnerable", así comeza o grupo ecoloxista PX un informe que acaba de sacar sobre os proxectos de rexeneración de praias utilizando áridos dunha zona vulnerable, como é a de Seiruga, que serviría de zona de préstamo para a rexeneración da praia do Canido (Malpica, que vemos na imaxe); ou utilizando areas de canteira, como ocorrería na praia de Corcubión.

Sobre o proxecto corcubionés, PX sinala igualmente que "ten caracteristicas xerais negativas como todos os deste tipo". A isto habería que sumarlle que "é agresivo para un espazo con posibilidades marisqueiras", malia que lembra que as obras de ampliación do peirao de Brens acabarán por destruir os malcoidados bancos do fondo da ria.

Zona de Seiruga

A zona da Seiruga vese agravada por ser zona protexida (malia que para o Plan Acuícola isto non signifique nada) calificada como Lugar de Interese Común.

O grupo que dirixe Rafael Lema fala tamén da posibilidade que prantexaba a semana pasada a Plataforma: o ecoformigón balear. PX, dende o descoñecemento dubida da obra submariña e lembra da convivencia desta infraestrutura coas confrarías e mariscadoras.

Esta semana, o asunto irá ao pleno este xoves ás 12:00, un pleno que se agarda do máis interesante.

Estudo da dinámica de litorial

Algo no que coinciden o grupo PX e por exemplo, Verdegaia, é sobre a "necesidade da realización dun estudo básico da dinámica litoral referido á unidade fisiográfica costeira", sen o que esta obra non se podería levar a cabo legalmente. Un dato que se deixará claro no pleno desta semana. O Informe tería que traer un estudio da capacidade de transporte litorial, un balance da liña de costa, do clima, natueza dos fondos, condicións da biosfera, recursos de áridos dispoñibles, propostas para a minimiazción das incidencias:

Posibles solucións

O grupo afirma que a rexeneración como tal e sen máis actuacións, non serviría de nada, e a marea ocuparíase de deixalo todo ao seu gusto. Así, PX ofrece unha batería de alternativas necesarias para que o proxecto sexa válido. Son tan básicas, que acaban por non ser respetadas. Hai lembralas continaumente :

• Protexer as dunas, que constitúen os depósitos naturais de area das praias;
• Conservar a vexetación mariña. É igualmente importante non retirar as follas das algas e plantas que chegan no outono e inverno ás praias e reteñen a area;
• Non extraer area de xacementos submarinos xa que se destrúen hábitats fundamentais para a conservación do litoral;
• Establecer unha moratoria na construción de novos portos deportivos, que constitúen auténticas barreiras físicas para a deposición da area;
• Non construír en "primeira liña de costa" nin sobre as dunas, xa que se estarán destruíndo os depósitos naturais de area das praias (o que inclúe aos paseos marítimos, que aprisionan a area baixo o formigón).

Informe do grupo ecoloxista PX

A Rexeneración de praias e o seu efecto no medio ambiente

A rexeneración de praias de Malpica ou da Coruña con áridos dunha zona vulnerable ou con caolín implica unha serie de problemas xa que estamos actuando artificialmente sobre o medio. No caso de Malpica, actuamos nun espazo vulnerable, unha zona LIC.

Entendemos que debería levar un estudo de impacto ambiental e maiores medidas de control. Estamos en contra da extracción de áridos na zona de Seiruga, Barizo, por ser altamente vulnerable. Propomos o achegue doutros bancos con maior densidade, aínda que en xeral son obras que inciden negativamente no medio e que duran pouco, o mar acaba sempre traballando nas mesmas zonas e facendo inútil o esforzo e o investimento. É como soltar coellos dous días antes da tempada para cazar, non supón unha repoboación.

Ecoformigón

En canto á idea de construír un dique submarino deseñado por Eco formigón Balear, que ao parecer asegura a rexeneración das praias por métodos naturais, é unha proposta que nace tras unha serie de problemas coa rexeneración de praias en Baleares o pasado ano. Descoñecemos a aplicación do método e os seus efectos, en xeral limitámonos a criticar e dubidar deste tipo de accións, por suposto limitándoas só a espazos urbanos de interese turístico, nunca a zonas LIC ou Natura, en convivencia coas confrarías e mariscadoras e tras un estudo xeral da zona, non local, xa que se o mar non aporta áridos a unha praia é porque busca outro lugar, onde se podería haber un banco de áridos con posibilidades de uso, por exemplo en certas desembocaduras de ríos saturadas pola area.

Incidencia na pesca, marisqueo e turismo

Obviamente, como actuación mesma nun hábitat vulnerable e sobreexplotado (pesca, marisqueo, turismo) a rexeneración de praias é unha actividade que incide de forma incuestionable no equilibrio natural da zona, aínda que devandita rexeneración sexa unha actuación tendente a restituír a situación anterior.

Riscos ambientais

Existen certos riscos ambientais na rexeneración, talles como a destrución das praderías de posidonia oceánica, a redución das zonas de pesca en augas interiores ou a alteración da granulometría das praias. Ademais, a achega de area de fondos mariños non resolve o problema da estabilidade da praia, dado que calquera actuación é inútil sen suprimir todos aqueles impactos de orixe antrópico que precisamente están provocando a perda da estabilidade da praia e o seu retroceso. Por iso, partindo dunha actuación fose do concepto de urxencia, sería preciso analizar a actuación pretendida no marco do dereito ambiental.

Certamente, sempre que a actuación atópese incluída dentro dos Anexos da norma de impacto ambiental, isto é, sempre que a obra de alimentación artificial de praias teña un volume de achega de area que supere os 500.000 metros cúbicos, debería, polo menos, haberse realizado unha análise sobre a estimación dos efectos sobre a poboación humana, a fauna, a flora, a vexetación, a gea, o chan, a auga, o aire, o clima, a paisaxe e a estrutura e función dos ecosistemas presentes na área previsiblemente afectada. Así mesmo, debe comprender a estimación da incidencia que o proxecto, obra ou actividade ten sobre as relacións sociais e as condicións de acougo público, talles como ruídos, vibracións, cheiros e emisións luminosas, e a de calquera outra incidencia ambiental derivada da súa execución (tal como esixe o art. 6 R.D. 1.131/1988, de 30 de setembro, Regulamento que desenvolve o Real Decreto Lexislativo de Avaliación de Impacto Ambiental).

A estes efectos, deberíase comunicar á Dirección Xeral de Calidade e Avaliación Ambiental do Ministerio de Medio Ambiente a pretendida actuación, acompañando unha Memoria-resumen que recolla as características máis significativas do proxecto a realizar (art. 13 R. D. 1.311/1988), co fin de que a mesma determinase a necesidade da avaliación do impacto, o que iniciaría o procedemento específico determinado pola norma.

Estudo da dinámica de litorial

Se a rexeneración pretendida non supón unha alimentación artificial superior a 500.000 metros cúbicos, non sería necesario realizar toda a actuación apuntada. Outra cousa moi distinta é o estudo básico da dinámica litoral referido á unidade fisiográfica costeira correspondente e dos efectos das actuacións previstas (art. 44.3 LC). Nestes supostos non existe limitación algunha por razón da cantidade de area achegada, senón que se basea, exclusivamente, na protección mesma da zona costeira, polo que se debería analizar os aspectos xa apuntados anteriormente, isto é:

• a) Estudo da capacidade de transporte litoral.
• b) Balance sedimentario e evolución da liña de costa, tanto anterior como previsible.
• c) Clima marítimo, incluíndo estatísticas de ondada e temporais direccionales e escolares.
• d) Batimetría ata zonas do fondo que non resulten modificadas, e forma de equilibrio, en planta e perfil, do tramo de costas afectado.
• e) Natureza xeolóxica dos fondos.
• f) Condicións da biosfera submarina.
• g) Recursos dispoñibles de áridos e canteiras e a súa idoneidade, previsión de dragados ou transvasamentos de areas.
• h) Plan de seguimento das actuacións previstas.
• i) Proposta para a minimización, no seu caso, da incidencia das obras e posibles medidas correctoras e compensatorias.

Máis impactos

Así mesmo, tamén debería haberse sometido a actuación á adecuada avaliación das repercusións no lugar proposto como de importancia comunitaria, algo que faría intervir á Xunta para que dese a súa conformidade con devandito proxecto, para, ata, tomar as medidas compensatorias necesarias para garantir a coherencia global de Natura 2000 (art. 6 R. D. 1993/1995, xa apuntado).

Ademais, fose preciso analizar o impacto da actuación dentro dos caladoiros situados en augas interiores, pois o achegue de area afecta, como xa sinalamos, a devanditos caldeiros ao afectar abertamente aos lugares de alimentación das especies do hábitat afectado. Tratar ás praias de forma individual non é nin válido nin lóxico. É necesaria unha ordenación global, o que supón a existencia dun plan de xestión integral das praias, no que se impliquen todas as Administracións competentes.

Así mesmo, non se pode esquecer que a rexeneración supón, en canto á realidade física do hábitat afectado, unha recuperación do espazo anterior, o que podería xustificar, en ultima instancia, a medida tomada, pero, loxicamente, existen reservas sobre a forma con que se realiza.

Operación moi demandada

A rexeneración de praias con achegue artificial de áridos é a solución máis demandada desde as administracións locais afectadas -e asustadas- ante a desaparición dunha das súas principais fontes de ingresos.

Sería imposible realizar unha listaxe completa de todas as praias rexeneradas de forma artificial, xa que se reparten por todos os puntos do litoral. Esta información foi demandada por Greenpeace ao Ministerio de Medio Ambiente, pero ata a data, transcorrido un ano desde a petición, non houbo ningunha resposta.

Esta situación insostible, esconde outra realidade que non se nos mostra habitualmente, pero que é necesario coñecer.

A realidade da rexeneración de praias

• 1.- O seu elevadísimo custo limita a súa aplicación. Un cálculo estima que o custo de rexenerar un quilómetro lineal de praia é de 6 millóns de euros (mil millóns de pesetas).
• 2.- Non existe area suficiente para "rexenerar" todas as praias segundo denuncian xa os expertos.
• 3.- En moitos casos a area recibe un tratamento químico que a desnaturaliza (p.ej. é blanqueada con eslamiada cáustica para adquirir a cor clara demandado polos turistas).
• 4.- Supón a destrución de hábitats naturais moi valiosos para a supervivencia das praias.
• 5.- As rexeneracións artificiais esixen un mantemento constante e nunca son duradeiras no tempo (ao tratarse de area depositada artificialmente, non se fixa á praia, e o primeiro temporal vólvella a levar).

Por onde pasan as solucións reais e duredeiras?

• a.- Protexer as dunas, que constitúen os depósitos naturais de area das praias;
• b.- Conservar a vexetación mariña. É igualmente importante non retirar as follas das algas e plantas que chegan no outono e inverno ás praias e reteñen a area;
• c.- Non extraer area de xacementos submarinos xa que se destrúen hábitats fundamentais para a conservación do litoral;
• d.- Establecer unha moratoria na construción de novos portos deportivos, que constitúen auténticas barreiras físicas para a deposición da area;
• e.- Non construír en "primeira liña de costa" nin sobre as dunas, xa que se estarán destruíndo os depósitos naturais de area das praias (o que inclúe aos paseos marítimos, que aprisionan a area baixo o formigón).

Pero as políticas actuais levan un rumbo distinto, e tras a modificación da Lei de Concesións Públicas, privatízase a rexeneración artificial de praias e a cambio os concesionarios destas obras adquiren dereitos de explotación dos negocios de praia.A esperanza do noso grupo seguindo a Greenpeace, é que a política costeira actual, que tan só ofrece efémeros resultados unicamente visibles a curto prazo, transfórmese completamente e enfóquese cara á conservación real e futura de todos os elementos que compón as nosas costas, buscando solucións aos problemas e non botándolles area encima para tapalos.

Novas relacionadas

• 04-02-09: O proxecto de rexeneración da praias de Malpica voltará ao pleno .
• 12-01-09: Malpica rexenera as súas praias .
• 13-01-09: Seiruga sufrirá o dragado para a rexeneración da praia de Malpica .
• 22-01-09: Seiruga acode ao Valedor .
• Un porto de alta tonelaxe: Datos técnicos do Porto de Brens.
• Primeira pedra, as inversións de sempre e silencio ante os problemas da Costa .
• Entrevista ao presidente da Federación Nacional de Cofradías de Pescadores: Genaro Amigo: "O proxecto de rexeneración da praia de Canido é coma desvestir a dous santos" .
• O BNG de Malpica denuncia irregularidades no proxecto da piscina co FEIL .
• Malpica emprega os fondos do GRD nun salón social e restaurante .

Fonte e máis información

• Nota de prensa do Grupo ecoloxista PX.
• Seiruga Limpa.
• Fotografías da Xunta.