Xa presentamos a semana pasada as Sesións filosóficas na Costa da Morte, que se desenvolverán en Corcubión un sábado ao mes dende este 14 de marzo ata o 6 de xuño. O movemento Tiqqun será o protagonista das sesións, repasando a veracidade ou superficialidade da sociedade actual.

Este sábado 14 de marzo, ás 11:00, dá comezo o primeiro seminario na Casa da Cultura de Corcubión, e o relator primeiro será Ignacio Castro Rey. Profesor de Filosofía (Madrid), quen introducirá o primeiro libro que cómpre ler para acodir con verdadeiro interese ás charlas: Teoría del Bloom I.

Pero para ter un norte onde apoiarse, Ignacio Castro envíanos uns espazos submariños e un glosario, un pequeno mapa para empezar e para ir collendo o tono.

Textos na rede

Así, se foi imposible pedir os libros a tempo (para as seguintes sesións hai tempo e se poden perdir na na páxina web da editorial Melusina[1] (www.melusina.com) tarda unha semana), pódense extraer o textos da rede. Para ler textos de Tiqqun traducidos e algunhas cousas máis:

• Textos de Tiqqun.

Glosario

Cómpre non tomar palabra por palabra, non sendo necesario entender cada frase, e tendo en conta que a ambigüidade das teorías é tan grande que nada se pode tomar coma verdade. Así nolo explican os propios e descoñecidos autores destes, calificados por Sarkozy, como peligrosas armas de pensamento terrorista.

Deixamos aquí pois unha serie de conceptos, que de ilos entendendo, estaríamos máis ou menos preparados para acodir a estes seminarios. Un consello, se un ve que non entendeu, que non volte atrás, un pouco máis adiante virá unha explicación máis sinxela:

Tiqqun, por Ignacio Castro

A dificultade conceptual, a densidade filosófica e política de Teoría do Bloom e Introdución á guerra civil é tal que faría inesgotable unha lista completa de todas as lecturas, directas e indirectas, que están detrás dos dous libros. Ademais, o contido doctrinario de Tiqqun, o seu intento de facer unha "Summa" da época e do pensamento, ten tantas referencias integradas que non só resultaría esgotador ordenalas e seguilas, senón que sería algo profundamente alleo á intención destes axitadores. O intento por parte de Tiqqun de diagnosticar e "superar" a metafísica occidental esixe un tremendo esforzo intelectual, pero aforra calquera rodeo erudito pola historia da crítica. Tiqqun non se dedica a iso. A cuestión clave é "fisiológica": atreverse a pensar doutro xeito o que nos rodea, isto é, a existir doutro xeito.

Así pois, é opinión do organizador deste seminario que non é imprescindible ningunha bibliografía. Con todo, para quen queira asomarse a algúns desenvolvementos conceptuais preparatorios, pódense recomendar algúns libros modernos que están emparentados con Tiqqun. Prescindindo das referencias literarias e dos textos antigos de filosofía, tamén das recomendacións específicas para cada capítulo, que farían outra vez a lista interminable, estes libros poderían ser o seguintes:

Entre os clásicos:

• Benjamin, W., "Experiencia y pobreza" y "Tesis de filosofía de la historia", Obras Completas, Libro I, Volumen 2, Abada, Madrid, 2008.
• Heidegger, M., El ser y el tiempo, F.C.E., México, 2000 (en particular, "§ 9").
• Jünger, E., La emboscadura, Tusquets, Barcelona, 1993.
  -, "La movilización total", Sobre el dolor, Tusquets, Barcelona, 1995
• Schmitt, C., El Nomos de la tierra, Comares, Granada, 2003 (en particular, "III. El Ius Publicum Europaeum").
• Stirner, M., El Único y su propiedad, Valdemar, Madrid, 2004.

Entre los contemporáneos:

• Agamben, G., La comunidad que viene, Pre-Textos, Valencia, 1996.
  -, Homo sacer. El poder soberano y la nuda vida, Pre-Textos, Valencia, 1998 (en particular, la "Introducción" y las páginas 225-239).
  -, Medios sin fin, Pre-Textos, Valencia, 2001 (en particular, "1. Forma-de-vida")
• Blanchot, M., La comunidad inconfesable, Arena Libros, Madrid, 2001 (en particular, "I. La comunidad negativa").
• Debord, G., La sociedad del espectáculo, Pre-Textos, Valencia, 1999.
• Deleuze, G., Mil mesetas. Capitalismo y esquizofrenia, Pre-Textos, Valencia, 1988 (en particular, "Introducción: Rizoma" y "Tratado de Nomadología").
  -, "Post-Scriptum sobre las sociedades de control", Conversaciones, Pre-Textos, Valencia, 1996.
• Foucault, M., La voluntad de saber, Siglo XXI, Madrid, 1978.
  -, Le gouvernement de soi et des autres. Cours au College de France, 1982-1983, Gallimard, Paris, 2008.
  -, Le courage de la vérite. Cours au College de France, 1984, Gallimard, Paris, 2009.
• Nancy, J.-L., La comunidad desobrada, Arena Libros, Madrid, 2001.

Glosario

Este é o índice completamente discutible dalgúns conceptos centrais de Tiqqun. Está feito con pasaxes literais que se limitan a condensar esa dificultade inicial de comprensión, nada máis. Intentouse, pero é de todo punto imposible, unha definición máis técnica que aforre a ambigüidade de tales conceptos. Non existe nin un só termo esencial que poida definirse neutralmente. Pretendo pois, de xeito farto problemático, acoutar unha zona, unha constelación polémica. De maneira que este dubidoso glosario apenas enmarca a discusión que debe seguir, se seica a intensifica. Ponde, xa que logo, un signo de interrogación en cada un destes epígrafes.

Tiqqun

É outro nome dese devir-práctico do mundo, o proceso de revelación de toda cousa como práctica, isto é, na significación inmanente dos seus límites. O Tiqqun é que cada acto, cada conduta, cada enunciado, en tanto acontecemento dotado de sentido, inscríbase en por si na súa metafísica propia, na súa comunidade, no seu partido. Tiqqun é a redención, a restauración da unidade de sentido e vida. É o devir-real do mundo, o proceso de revelación de toda cousa como práctica: porque é, é verdadeira, así, como ela é. É a acción de devolver a cada feito o seu propio como, de tomalo ata como unicamente real. O Bloom forma parte do Tiqqun, que abre unha temporalidade interior á historia e permite unha reparación mesiánica de todas as cousas. Tal investimento da finitud supón o encontro cunha crise que recapitula o tempo e abrevíao nun agora.

Bloom

Fronte a Dédalus, Leopold Bloom é o personaxe central do Ulises de Joyce. Representa a existencia "calsexa" (quodlibet) cuxa insignificancia permítelle asistir ao devir inmanente do mundo. Bloom mantén tamén estreitos vínculos coa "existencia calquera" do comezo da comunidade que vén de Agamben, unha indiferenciación, unha "idiotez" muda que é o chan da singularidade humana. O Bloom de Tiqqun prolonga a alienación do "proletario" en Marx, do "espectador" en Debord -e Ortega?-, do "musulmán" dos Lager. Kafka, Walser e o Bartleby de Melville analizaron así mesmo este último home, acentuando os seus borrosos atributos. Con Bloom florece a néboa da indecisión, máxima expresión da seguridade no noso mundo radiante, idealmente desposuído de experiencia.

Forma-de-vida

O Bloom é o home medio actual, confundido coa seu alienación. Humanidade espectral, vacante, ente crepuscular sen realidade nin eu, sobrevive como a pluralidade do baleiro, o indiferente. A política de desaparición defensiva lévanos a permanecer no Bloom, a ocultarnos nel, na súa dobre fuxida. Disolución sen clase, coa bloomitud o máis inquietante de todos os hóspedes instalouse nos ósos, nos nosos nervios tardíos. A súa indecisión perpetua, a súa ambivalencia representa a infinita sustituibilidad, a dúbida sen método nin esperanza de exterior. Personalización de masa, asociación masiva do illamento, a apertura extática do Bloom -ese Eu que é un Un, ese Un que é un Eu- é precisamente aquilo contra o cal se reinventa continuamente a ficción do individuo e o seu corpo. Pero sen esta ambivalencia do Bloom a mercancía non sería máis que un principio puramente formal, se ningún contacto co real.

Biopoder e Espectáculo

Entre o estrondo do Espectáculo, que quere que faledes, e o silencio do Biopoder, que quere que vivades, o Bloom é a eterna adolescencia da humanidade. Pero encerra ao mesmo tempo a máis alta posibilidade. Precisamente porque é o home do nihilismo consumado, o seu destino consiste en operar a saída do nihilismo ou perecer. Na medida en que non é un individuo, é o limiar dunha posibilidade insólita. E é temido por iso. A forma-de-vida é a polarización íntima da "nuda vida" en que caeu o Bloom, o seu clinamen, a súa atracción, o seu gusto. Tal inclinación pode ser conxurada ou asumida. Aínda que a asunción dunha forma-de-vida non é soamente o saber de tal inclinación, senón o pensamento desta. Pensamento é o que converte a forma-de-vida en forza. Trátase dun abandono, unha caída e unha elevación, un movemento e repouso en si. Non se relaciona co que eu son, senón co como, con como -Kant?- eu son o que son. Trátase de ser fiel á inclinación máis que aos predicados, á forma-de-vida como algo completamente distinto á identidade formateada por "a sociedade".

Na medida en que intenta darlle forma á violencia do non elixido, a forma-de-vida é semellante talvez á Vontade de Poder nietzscheana. Por iso di Tiqqun que ata a neutralidade é parte dela, un partido máis no libre xogo das formas-de-vida. En última instancia, trátase de asumir a necesidade íntima da continxencia, a eternidade dunha finitud que carece de determinaciones externas. En todo caso, cada vez que ocorre, a morte abre unha fenda vergoñosa no tecido biopolítico. O nihilismo consumado que, en realidade, o único que consumou é a disolución de toda alteridad nunha inmanencia circular ilimitada, sempre sofre aí unha derrota: en contacto coa morte, a vida deixa súbitamente de ser evidente. A reapropiación da violencia comeza por acabar coa concepción dunha morte que sobreviría ao termo. A morte é cotiá, é este empequeñecimiento continuo da nosa presenza ante a imposibilidade de abandonarnos ás nosas inclinacións. A Metafísica Crítica, a antropoloxía negativa que permite investir o Bloom, é "unha física que reserva a cada ser a súa disposición ao milagre" (IGC, 6).

Guerra civil

Libre xogo das formas-de-vida, é o principio do seu co-existencia. Digamos que brota dunha "natureza humana" para a cal non hai contrato social: Tiqqun, certamente, parece máis próximo a Hobbes que a Rousseau. Á fin e ao cabo, a violencia é aquilo do que fomos desposuídos e do que fai falta reapropiarse para acabar coa hostilidade que creceu neste orbe climatizado. Non hai sociedade, pero si unha ética da guerra civil, unha ética da violencia. Guerra, pois, porque a eventualidade do enfrontamento mutuo non pode ser nunca anulada. Civil porque as formas-de-vida non se enfrontan como Estados, senón como partidos, máquinas de guerra partisanas. Guerra civil porque ignora a separación entre nuda vida e existencia política.

Se o Estado moderno é a continuidade da guerra civil por outros medios, o Imperio é o seu conxura global, o seu control homeostático. Controlar a guerra civil, neutralizala, é a máxima aspiración do Estado. Precisamente, o baixo nivel de elaboración da guerra civil no seo do político levou á confusión sistemática entre hostis e inimigo. Toda forma-de-vida tende a constituírse en comunidade. Cada corpo quere esgotar a súa forma-de-vida, deixala morta tras de si e despois pasa a outra. gañou en espesor e en soltura: soubo desprenderse dunha imaxe de si. Alí onde estaba a nuda vida ha de chegar a estar a forma-de-vida e isto significa investir a biopolítica en política da singularidade radical.

Polo demais, formas-de-vida semellantes dan lugar a unha comunidade anterior a toda decisión, a un encontro que circula. Non hai a comunidade, senón o acontecemento comunitario, cuxo contaxio propágase. Chaman comunismo ao movemento real que elabora en todo lugar, en todo instante, a guerra civil. A máquina de guerra, existencia dedicada á súa inclinación, é a única alternativa á dicotomía entre Espectáculo e Biopolítica, entre ghetto e exército, entre lentitude tráxico-soviética e axitación cómico-grupuscular. Tiqqun non cre na Revolución, senón nas revolucións que comezan coa folga humana, a deserción, a secesión da identidade recoñecida. En efecto, todo recoñecemento no Espectáculo non é máis que recoñecemento do Espectáculo. "A guerra civil quere dicir soamente: o mundo é práctico; a vida, heroica, en todos os seus detalles" (IGC, 104).

Imperio

En contraste co Estado moderno, o Imperio non nega a existencia da guerra civil, simplemente a xestiona. A mesma policía, dise, non está para pór orde, senón para xestionar a desorde. Así como a publicidade múdase en Espectáculo, a policía convértese en Biopoder. Baixo o Imperio a diferenza entre a policía e a poboación aboliuse.

A deconstrución é o único pensamento compatible co Imperio: disolver, descualificar calquera intensidade. Baixo a súa aparencia fatua, ten unha función política precisa: facer pasar por bárbaro a todo o que se opoña resueltamente ao imperio da comunicación, por místico a quenquera que tome a súa propia presenza como centro de enerxía da súa revolta, por fascista a calquera consecuencia vivida do pensamento. O Imperio nos coacciona ata coa súa debilidade, pode a súa propia impotencia. Como está sostido pola metafísica impersonal do Un, non ten fóra, non recoñece unhas aforas que se lle opoñan. A súa obesidade é mórbida, pois a extensión da súa metástasis polariza ata os territorios que non ocupa. Por tal razón o inimigo do Imperio é interior. É o acontecemento, todo o que podería pasar, ese fondo dormente que ameaza en cada Bloom baixo a forma do risco.

A forza do Imperio, e ao mesmo tempo a fráxil positividad do seu mundo, provén máis nada que da suspensión do Tiqqun. Como a súa mensaxe é soamente a mediación indefinida, non necesita máis contido que a ilusión de que existe "a sociedade". Non se opón a nós como un suxeito, senón como un medio que nos é hostil. Funciona así coa crise e o estado de excepción como estilo regular, coa urxencia e a alarma do desastre como método normal. Basta con distraer ao Bloom de si mesmo, xestionar a súa crise larvada. A metafísica do Un préstalle ao Bloom ideas, desexos e unha subjetividad para que siga sendo a existencia muda en cuxa boca o Espectáculo pon as palabras que quere oír. De aí esténdese un desexo xeral de forma para fuxir da forma-de-vida. A alianza de nihilismo xeado e formación de masas converxe nunha conminación social cada vez máis desorbitada a "ser un mesmo". Gai, tecno, negro ou chusma, sexa o que for, é preciso que Bloom sexa algo, calquera cousa primeiro de nada.

A diferenza do Estado de Dereito, o Imperio vive sen existencia xurídica. Non a necesita, pois o control pasou da Lei ás normas. O Un garante da proliferación reticular das normas fai que o Imperio sexa só o último resorte de cada situación. Por iso é polo que poida aliarse con algunha mafia local, ata con tal ou cal guerrilla. Non importa quen controla con tal de que haxa control. Baixo o réxime da norma, nada é normal: todo está por normalizar. O imperio presentarase gustosamente como unha rede da cal cada un sería un nó. A norma constitúe entón, en cada un dos seus nós, o elemento da conductividad social. Con todo, como non estamos tan despersonalizados como para conducir perfectamente os fluxos sociais, "sempre estamos en falta con respecto á norma" (IGC, 83).

Partido Imaxinario

Dun lado a nova humanidade radiante, coidadosamente formateada, transparente a todos os raios do poder, idealmente desposuída de experiencia, ausente de si ata o cancro. Do outro, nós, esa masa de mundos infra-espectaculares, de parias intersticiales, existencias inconfesables dos que non se atopan na morneza climatizada do paraíso imperial. Nós, este é o plan de consistencia fragmentado do Partido Imaxinario como expresión política da negatividade, do accidente xeral que arrastra esta sociedade en conflitos parciais, xordos, illados uns doutros. Este proceso é a outra cara do repregamento que é o Imperio. Ao facer do mundo un tecido biopolítico continuo, o Fóra pasou Dentro. O fóra deste mundo sen fóra é a discontinuidad dormente aloxada nos alvéolos da nosa mundial radiación. Trátase do "inimigo calquera", unha multiplicidad de prácticas que furan o Imperio. Tiqqun é soamente a fracción consciente e anónima desas prácticas, dese partido.

A esfera da hostilidade non pode ser reducida máis que estendendo o dominio ético-político da amizade e a inimizade. O devir-real do Partido Imaxinario non é máis que a formación por contaxio do plan de consistencia onde amizades e inimizades despréganse libremente e vólvense legibles. O axente do Partido Imaxinario é aquel que, partindo de onde se atopa, da súa posición, prosegue o proceso de polarización, de asunción diferencial das formas-de-vida. Este proceso non é outro que o Tiqqun. A guerra civil refuxiouse en todos, o Estado moderno puxo a cada cal en guerra contra si mesmo. O imperio, levando a cabo a súa guerra á guerra civil en todas partes, propagou no seu lugar a hostilidade, aínda que baixo o nome de "economía". Indiferenciada, exenta de toda personalidade, a economía é o odio xordo por todo o non ocorrido, o que podería ocorrer. Con todo, coñecida como existencia singular, cada cousa escapa á esfera da hostilidade, volvéndose amiga ou inimiga. A ética da guerra civil que se expresou así recibe tamén o nome de Comité Invisible. El marca unha fracción determinada do Partido Imaxinario, o seu polo revolucionario. Pero non se trata dunha organización, senón dunha sociedade abertamente secreta, un nivel superior do real. Territorio metafísico de secesión que adquire a amplitude dun mundo, o Comité Invisible é o espazo de xogo cuxa creación positiva pode cumprir a gran migración do mundo da economía.

Máis información

• Datas e información sobre as Sesións filosóficas na Costa da Morte .
• Textos do libro Teoría del Bloom na rede.

Novas relacionadas

• Chegan a Costa os seminarios filosóficos sobre o movemento Tiqqun .
• Noite benéfica de blues .
• A Universidade Popular de Corcubión marcha "Coa música a outra parte" .
• A filosofía toma Cee .

Fonte

• Redacción de QPC ( Este enderezo de correo-e está protexido contra spam bots, necesitas ter o Javascript activado para podelo ver ).
• Texto de introdución histórica de Javi Turnes.