|
Xoán Silva Pazos: - "Como referente cultural e literario fundamental no País, a Costa da Morte nunca calou a pesares do escuro esquecemento ao que se viu sometida ó longo dos séculos. Nesta costa asoballada pola dor e o silencio, as verbas dos poetas soan libertadoras, quizais porque son fillas do Océano que as enxendrou. Ese é o sentido desta columna, o de traer á superficie, dende a miña ollada de fisterrán e filólogo en potencia, o son co que se elevan as voces dos escritores da nosa comarca. Trátase dunha homenaxe, en definitiva, ás nosas letras: berros de salitre que soan na Historia como cando ronca o vendaval entre os penedos".
Deixemos que as mesetas,
irtas e trigueiras,
ergan roxas bandeiras
a toque de trompetas,
que para nós abonda
un sinxelo altar
nunha furna fonda
da beira do mar,
ou na soberana
pas dunha montaña.
de Decrúa (1966) Falabamos a semana pasada dun dos grandes poetas da Costa, e desta volta quixera seguir navegando polo noso pasado literario para avantar un pouco cara ó sur, ata a vila de Muxía na procura doutro dos grandes príncipes das nosas letras. O motivo é que coñeciamos fai uns días a nova de que . De cristalizar esta iniciativa, sería unha gran noticia para a nosa comarca, e ademais unha cuestión de xustiza. I é que, incomprensiblemente, a obra deste escritor é unha das máis descoñecidas da comarca a día de hoxe, e o Concello de Muxía semella non ter feito moito nos últimos tempos para mudar esta situación. Esperemos que a iniciativa, proposta por algúns persoeiros como X.H. Rivadulla Corcón, non fique en saco roto. Gonzalo López Abente, poeta, narrador e dramaturgo, naceu na Vila da Barca no ano 1878. Ao igual que Pondal, trasladouse moi novo a Compostela para estudiar dereito, para logo realizar abundantes viaxes por Europa e América, colleitando experiencias que de seguro foron necesarias para a conformación do seu intenso espírito crítico. Logo de diversos roteiros polo mundo adiante, López Abente volveu á súa vila natal, onde comezou unha inxente labor política que lle prodigaría tantas ledicias coma desgrazas. Así, exerceu como banqueiro e coma xuíz, sendo un dos maiores abandeirados do nacionalismo da Costa da Morte. Atopámolo no ano 1916, asinando xunto ós pesos pesados do nacionalismo galego, a acta fundacional das Irmandades da Fala da Coruña. Ao longo dos anos vinte, acudiu como representante da Costa da Morte nas asembleas nacionalistas e rematou por afiliarse ó Seminario de Estudos Galegos no ano 1925. O seu contacto con estes grupos iniciais do nacionalismo galego fixo que sentira unha gran simpatía pola corrente agrarista, levando esta tendencia á súa obra. Así, na súa poesía de preguerra seguíu as pautas marcadas por Ramón Cabanillas e a súa “poesía da raza”, desprazándoa, iso sí, cara a unha visión máis mariñeira. Nesta liña encádranse as súas obras poéticas dos anos vinte: Escumas da ribeira, Alento da Raza, De outono e Nemancos. Simultaneamente, era habitual ver publicados traballos seus en revistas como A Nosa Terra, Ronsel e, por suposto, Nós. Neste período anterior á Guerra Civil, López Abente amosaba abertamente uns ideais políticos de esquerda, loitando pola oficialidade da nosa lingua e pola aprobación do Estatuto. Por iso, cando estalou o conflito, viuse en serios problemas que, por sorte, só o levaron a perder o seu traballo de xuíz. Logo da guerra, e trala victoria do bando franquista, abandonou a súa carreira política e puido adicarse con maior afán á súa labor literaria. Por desgraza, só puido ver publicado Centileos nas ondas (1958), un dos seus mellores traballos, e onde podemos atopar a esencia máis mariñeira da súa obra. Postumamente saíron á luz Decrúa (1966) e Monza de frores bravas para Nosa Señora da Barca (1971). Nestas obras vemos xa un compoñente máis folclórico e afastado da loita política que seguira antes da guerra. Ademais de poeta, López Abente destacou como gran narrador, con obras como O diputado por Beiramar (1919), O escándalo (1920), O novo xuez (1922), Buserana (1925), Fuxidos (1926) e Vaosilveiro (1929); alén da súa única obra teatral, María Rosa (1921). Esta vertente da súa creación foi esquecida a prol da súa obra poética, mais os críticos coinciden ao destacar o valor naturalista e a gran sátira social que caracteriza estes traballos. Volvendo á súa poesía, diciamos antes que o poeta muxián avanzara dende a “poesía da raza”, de corte agrarista e moi apegada á tradición cultista inaugurada por Pondal; ata unha versificación máis intimista e sensible onde o sentimento da terra ficaba máis oculto pero non ausente entre os seus fermosos versos mariñeiros. A súa poesía déixase ler mellor que a de Pondal, posto que recorre máis ós dialectalismos, á verba auténtica da súa terra. Amosa, ao igual que o noso pontecesán universal, un sentimento unificado da comarca e da terra, deixándose levar polas altas paixóns patrióticas e por certo ton épico que recorda ó do “Bardo”. Na forma, deixouse levar polas formas clásicas e polo formalismo, recorrendo de cotío ó soneto, e integrando tamén versos populares e verbas dialectais da nosa Costa. Quizais non acadou un estilo tan propio coma o de Pondal, pero témoslle que agradecer que trouxera ó noso recuncho do mundo as verbas máis afiadas do agrarismo galego, levando ese sentimento de loita ao sempre esquecido mundo do mar, e loitando dende o primeiro pola dignificación da nosa cultura patria. Morreu no ano 1963, e foi homenaxeado no Día das Letras Galegas de 1971, antes incluso de que pasaran os dez anos do seu pasamento que hoxe en día impón a Real Academia coma condición indispensable para obter a máis grande homenaxe das nosas letras. Logo disto, a súa memoria foi bastante esquecida e a súa obra infravalorada, quizais pola sempiterna figura de Pondal coma gran poeta da Costa, ou quizais pola desidia e a ignorancia. A proba está no mal resultado que obtivo na Elección Histórica da Costa da Morte, argallada o ano pasado por este xornal, e onde obtivo tan só 21 votos. Esperemos que a proposta de crear unha fundación no seu nome eclosione con forza no Concello muxián, para así poder elevar á altura que se merece a obra de tan insigne patricio das nosas letras. Sen máis, quixera rematar, coma sempre, cuns versos do poeta, en forma de sinxela e sincera homenaxe. Desta volta escollín o poema que a min máis me gusta, adicado ó Santo Cristo de Fisterra, e que me emociona tanto seguramente porque son fisterrán: Ao socaire do Ártabro, -famoso
na neboeira xa das vellas lendas,
cando os herois do Ponto proceloso
iban buscando as iñoradas sendas-,
estricado, en asexo, na brancura
do praial en que as ondas se desfán,
e alentando con bélica bravura,
acouga o varil pobo fisterrán. - Xoán Silva Pazos (xoanspazos[arroba]quepasanacosta.com).
Máis información Colaboracións anteriores en "Cando ronca o vendaval" Novas relacionadas Fonte - Redacción de QPC (
Este enderezo de correo-e está protexido contra spam bots, necesitas ter o Javascript activado para podelo ver
).
|
Semente RSS